تحول بنیادین در صندوق بازنشستگی کشوری: توسعه، اصلاح ساختار و حل مشکلات موجود - قاسمی دیجوجین, فرشید (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه)
هدف این پژوهش تحلیل ابعاد ساختاری بحران صندوق بازنشستگی کشوری و ارائه چارچوبی یکپارچه برای اصلاح نهادی، مالی و حکمرانی آن به‌منظور تضمین پایداری بین‌نسلی و کاهش وابستگی به بودجه عمومی است. این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر مرور نظام‌مند منابع علمی و اسنادی انجام شد. دوازده منبع کلیدی در حوزه اصلاحات نظام بازنشستگی، حکمرانی دارایی‌ها، نظارت احتیاطی و پایداری مالی انتخاب و با استفاده از تحلیل محتوای جهت‌دار بررسی گردید. داده‌ها از طریق چک‌لیست استخراج مفاهیم گردآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد تا ابعاد اصلی بحران و الگوی اصلاحی پیشنهادی بازسازی شود.نتایج تحلیلی نشان داد که بحران صندوق ماهیتی چندبعدی دارد و ناشی از برهم‌کنش پنج عامل کلیدی شامل چندپارگی قانونی و ضعف نظارت مستقل، ناترازی مالی و سقوط نسبت پشتیبانی، حکمرانی ناکارآمد دارایی‌ها، فشارهای جمعیتی فزاینده و محدودیت‌های سیاسی-اجتماعی است. یافته‌ها بیانگر آن است که اصلاحات پارامتریک بدون بازطراحی ساختار حکمرانی و حرفه‌ای‌سازی مدیریت سرمایه‌گذاری، اثر پایدار نخواهد داشت و استمرار وضعیت موجود، ریسک سرایت بحران به بودجه عمومی و بازار سرمایه را افزایش می‌دهد. تحول بنیادین صندوق بازنشستگی کشوری مستلزم رویکردی یکپارچه شامل استقرار نهاد ناظر مستقل، اصلاح تدریجی پارامترهای بیمه‌ای، خروج از بنگاه‌داری مستقیم، تقویت شفافیت مالی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین است تا این نهاد از یک تهدید مالی مزمن به یک دارایی ملی پایدار تبدیل شود.