آسیب‌شناسی شایسته‌محوری مدیران سازمان‌های دولتی (مطالعه موردی: سازمان برنامه و بودجه کشور) - محمدی طبری, عزت اله; باقری, مهدی; محبی, سراج الدین (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه)
هدف این پژوهش شناسایی و اعتبارسنجی آسیب‌ها و موانع مؤثر بر انحراف از شایسته‌محوری در فرآیند انتخاب و ارتقای مدیران در سازمان برنامه و بودجه کشور است. این تحقیق با رویکرد کیفی انجام شد. در مرحله اکتشافی، ۱۹ خبره سازمانی و دانشگاهی با استفاده از نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب و از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته داده‌ها جمع‌آوری شد. تحلیل مضمون با الگویی نظام‌مند و نرم‌افزار تخصصی انجام گرفت. در مرحله اعتباریابی، ۲۰ خبره با روش دلفی سه‌مرحله‌ای مشارکت داشتند و تحلیل داده‌ها با آمار توصیفی انجام شد. روایی با بازنگری خبرگان و پایایی با آزمون مجدد تأیید گردید. تحلیل کیفی منجر به استخراج ۴ تم اصلی، ۱۲ تم فرعی و ۴۸ شاخص شد. تم‌های اصلی شامل آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی، مدیریتی و ساختاری، اقتصادی و مالی، و اخلاقی و حرفه‌ای بودند. در بخش اعتباریابی، تمام تم‌های فرعی تأیید شدند. بالاترین امتیاز مربوط به نبود فرهنگ شایسته‌سالاری، فساد مالی و ناکارآمدی در تخصیص منابع، و عدم پاسخگویی و شفافیت در عملکرد مدیران بود. نتایج نشان می‌دهد که انحراف از شایسته‌محوری حاصل تعامل مجموعه‌ای از عوامل چندبعدی است که در قالب ضعف‌های فرهنگی، ساختاری، اقتصادی و اخلاقی بروز می‌کنند. اصلاح این وضعیت مستلزم بازطراحی نظام‌های انتخاب مدیران، استقرار سازوکارهای شفافیت و پاسخگویی، تقویت نظارت، و تحول در فرآیندهای مدیریت منابع انسانی در سطح کلان است.