تدوین سناریو مدل مدیریت منابع انسانی بر مبنای هوش مصنوعی با استفاده از روش آینده‌پژوهی - آذرخیل, مصطفی; مرادی حقیقی, منصوره; ایمان‌خان, نیلوفر; حاج‌علیان, فرشاد (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه)
هدف این پژوهش تدوین سناریوهای محتمل برای مدل مدیریت منابع انسانی مبتنی بر هوش مصنوعی با بهره‌گیری از روش آینده‌پژوهی است. این پژوهش به‌صورت ترکیبی و در دو بخش کیفی و کمی اجرا شد. در بخش کیفی، تحلیل مضمون با انجام مصاحبه‌های عمیق با خبرگان دانشگاه و صنعت بانکداری انجام گرفت و مضامین از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی استخراج شدند. پس از آن، روش دلفی برای اعتبارسنجی مؤلفه‌ها و شاخص‌ها به‌کار برده شد. در بخش کمی، از تحلیل تأثیر متقابل (MICMAC) و ابزار Scenario Wizard برای شناسایی متغیرهای کلیدی، تحلیل روابط آنها و استخراج سناریوهای سازگار استفاده شد. داده‌ها با نرم‌افزارهای مکس‌کیودا، میک‌مک و سناریو ویزارد تحلیل شدند. نتایج نشان داد پنج مؤلفه اصلی شامل: «بهبود عملکرد و آموزش الکترونیک مبتنی بر AI»، «پیش‌بینی انگیزه و رفتار کارکنان»، «بهینه‌سازی فرایندها و سیاست‌های منابع انسانی با الگوریتم‌های هوشمند»، «ایجاد عدالت و بهینه‌سازی ساختارهای ارتباطی»، و «آینده‌نگری سازمانی برای یادگیری و نوآوری» بیشترین نقش را دارند. تحلیل MICMAC سه سناریوی سازگار تولید کرد: ۱) سناریوی ادغام متعادل (مطلوب‌ترین)، ۲) سناریوی شتاب اخلاقی (محتمل)، و ۳) سناریوی تأخیر عدالت (پرریسک). در سناریوی اول، تعادل بین فناوری و اخلاق سازمانی، افزایش ۳۰–۵۰٪ کارایی را محتمل می‌سازد. سناریوی دوم بر هم‌افزایی اخلاقی و سرعت بالای فناوری تأکید دارد، و سناریوی سوم نشان‌دهنده کاهش اعتماد سازمانی و بروز سوگیری‌های سیستمی است. نتایج بیانگر آن است که مدل مدیریت منابع انسانی مبتنی بر هوش مصنوعی زمانی بیشترین کارایی را دارد که میان عوامل فناورانه، انسانی و ساختاری تعادل برقرار شود. استفاده از آینده‌پژوهی، سازمان‌ها را قادر می‌سازد پیامدهای احتمالی هوش مصنوعی را پیش‌بینی کرده، ریسک‌های اخلاقی و رفتاری را کنترل کنند و مسیر توسعه منابع انسانی را در افق بلندمدت طراحی نمایند.