تحلیل خطاب‌های قرآنی و بررسی دلالت‌های تربیتی آن‌ها در نظام آموزشی - شیرزاد, محمود; شبابی, مهریار; حاجی عبدالباقی, مریم (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه, 2024)
از مؤلفه‌های اصلی فرهنگ دینی و قرآنی که تأثیر بسزایی در فرایند تربیت فردی و اجتماعی انسان‌ها دارند خطاب‌های قرآنی می‌باشد. با تدبر در قرآن کریم هر آیه‌ای که مشتمل بر خطاب است دارای حکمتی قابل تحلیل است، لذا این خطاب‌ها دارای ابعاد متنوعی از جمله توجه به نیازهای روان‌شناختی، اجتماعی و معنوی افراد هستند که می‌تواند در ارتقاء نظام آموزشی مورد استفاده قرار گیرد. هدف از این پژوهش، تحلیل دلالت‌های تربیتی خطاب‌های قرآنی و بررسی چگونگی بهره‌گیری از آن‌ها در نظام آموزشی برای ارتقاء کیفیت تربیت دانش‌آموزان است. مطالعه حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی است که با استفاده از ابزار کتابخانه‌ای و با بهره‌گیری از تحلیل محتوای کیفی و بررسی منابع ثانویه، به شناسایی و تحلیل دلالت‌های تربیتی نهفته در خطاب‌های قرآنی پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که خطاب‌های قرآنی حاوی مضامینی همچون تشویق به تفکر و تعقل، تأکید بر عدالت و انصاف، دعوت به خودشناسی و خداشناسی و اهمیت روابط اجتماعی سالم و سازنده هستند. این دلالت‌ها می‌توانند به‌عنوان مبانی اساسی در طراحی برنامه‌های آموزشی و تربیتی مدارس مورد استفاده قرار گیرند. بهره‌گیری از دلالت‌های تربیتی خطاب‌های قرآنی می‌تواند به تقویت مهارت‌های فکری و اخلاقی دانش‌آموزان منجر شود و فرهنگ تربیتی مؤثری در نظام آموزشی ایجاد نماید. لذا پیشنهاد می‌شود که در طراحی برنامه‌های درسی، توجه بیشتری به این دلالت‌ها شود و دوره‌های آموزشی ویژه‌ای برای معلمان تدارک دیده شود تا توانایی پیاده‌سازی این آموزه‌ها را داشته باشند.