تحلیل تطبیقی تربیت شهروندی در سه کشور اسلامی بر اساس استانداردهای شورای ملی مطالعات اجتماعی (NCSS) - الفالح , غسان صاحب فالح; جباری, نگین; شنته جبر , جلال; فدوى , محبوبه سادات (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه)
هدف پژوهش حاضر، تحلیل تطبیقی تربیت شهروندی در سه کشور اسلامی ایران، عراق و اندونزی بر مبنای چارچوب استانداردهای شورای ملی مطالعات اجتماعی ایالات متحده (NCSS) است. این پژوهش با روش کیفی و از طریق تحلیل محتوای کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره اول متوسطه (پایه‌های هفتم تا نهم) در هر سه کشور انجام شده است. داده‌ها شامل متن، تصاویر، فعالیت‌ها و پرسش‌های پایان درس بودند که بر اساس ده مؤلفه کلیدی NCSS شامل فرهنگ، زمان و تداوم، نهادهای اجتماعی، روابط جهانی، ارزش‌های مدنی، تعامل با محیط، هویت فردی، علم و فناوری، اقتصاد و حکومت تحلیل شدند. نتایج نشان داد اندونزی با 329 مورد کدگذاری، بیشترین پوشش مفهومی از مؤلفه‌های شهروندی را داشته، در حالی که ایران با 163 مورد، پایین‌ترین رتبه را به خود اختصاص داده است. در ایران تمرکز بیشتر بر مؤلفه‌های دانشی و هویتی بوده، در حالی که در اندونزی محتوای مهارتی و نگرشی نیز به طور متوازن گنجانده شده است. عراق نیز با 279 مورد در رتبه دوم قرار گرفته و بیشتر بر ساختارهای سنتی و نهادهای حکومتی تأکید داشته است. همچنین، تحلیل کیفی نشان داد اندونزی در آموزش مفاهیمی چون شهروندی جهانی، عدالت اجتماعی، مشارکت مدنی و حقوق بشر از رویکردی نوگرا بهره گرفته، در حالی که ایران و عراق همچنان در چارچوب‌های سنتی حرکت می‌کنند. در پایان، پیشنهادهایی برای بازنگری محتوای درسی، آموزش معلمان و توسعه برنامه‌های شهروندی در کشورهای اسلامی ارائه شده است. این مطالعه می‌تواند مبنای سیاست‌گذاری و اصلاحات آموزشی در حوزه آموزش مدنی و اجتماعی در جوامع مسلمان باشد.