طراحی الگوی آموزش کودکان بازمانده از تحصیل مبتنی بر تجارب یونیسف: یک پژوهش کیفی با رویکرد گراندد تئوری - کاظمی, زهرا; زکریایی, منیژه; داوودی, رسول (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه)
هدف پژوهش حاضر طراحی الگوی جامع، بومی و انعطاف‌پذیر آموزش کودکان بازمانده از تحصیل مبتنی بر تجارب یونیسف با استفاده از رویکرد نظریه داده‌بنیاد بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی ـ توسعه‌ای و از نظر روش کیفی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد بود. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۸ نفر از خبرگان، متخصصان، مدیران، سیاست‌گذاران و صاحب‌نظران حوزه آموزش، برنامه‌ریزی درسی، مدیریت آموزشی، عدالت آموزشی، حمایت از کودکان و حوزه‌های مرتبط بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و سپس نظری انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها با استفاده از مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته و مطالعه اسناد مرتبط انجام شد و نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها بین ۴۸ تا ۶۴ دقیقه به طول انجامیدند. داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و با بهره‌گیری از نرم‌افزار MAXQDA 2022 تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها نیز معیارهای باورپذیری، انتقال‌پذیری، اتکاپذیری و تأییدپذیری مورد توجه قرار گرفتند. تحلیل داده‌ها نشان داد که الگوی آموزش کودکان بازمانده از تحصیل دارای هشت بعد به‌هم‌پیوسته شامل سیاستی و مدیریتی، برنامه درسی و آموزشی، حمایتی و رفاهی، خانواده و مشارکت، شناسایی و بازگشت، نگهداشت آموزشی، ارزشیابی و پایش، و بومی‌سازی و انعطاف‌پذیری است. یافته‌ها دلالت داشتند که بازماندگی از تحصیل پدیده‌ای چندبعدی است و بازگشت پایدار کودکان مستلزم مداخله هم‌زمان در سطوح آموزشی، اقتصادی، اجتماعی، خانوادگی و نهادی است. مقوله هسته نیز «طراحی و اعتباریابی الگوی جامع، بومی و منعطف آموزش کودکان بازمانده از تحصیل با تکیه بر تجارب یونیسف» شناسایی شد. الگوی پیشنهادی نشان می‌دهد که سیاست مؤثر در قبال کودکان بازمانده باید از رویکرد صرفاً ثبت‌نام‌محور فاصله گرفته و به یک فرایند پیوسته شامل شناسایی، ارزیابی نیاز، حمایت، بازگشت، جبران یادگیری، نگهداشت و پایش تبدیل شود. بومی‌سازی تجارب یونیسف و هماهنگی بین‌بخشی می‌تواند زمینه بازگشت پایدار، کاهش ترک مجدد و تقویت عدالت آموزشی را فراهم سازد.