طراحی مدل مشارکت اکوسیستمی مدرسه، خانواده و جامعه برای ارتقای سرمایه روان‌شناختی دانش‌آموزان دوره ابتدایی - وشاق, مونا; شفیع زاده, حمید; احمدی, فخرالدین; شریعتمداری, نرگس (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه)
پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل مشارکت اکوسیستمی مدرسه، خانواده و جامعه برای ارتقای سرمایه روان‌شناختی دانش‌آموزان دوره ابتدایی انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و بر مبنای نظریه داده‌بنیاد انجام شد. جامعه پژوهش شامل استادان دانشگاه، کارشناسان و خبرگان دارای دانش نظری یا تجربه عملی در زمینه مشارکت مدرسه، خانواده و جامعه و سرمایه روان‌شناختی دانش‌آموزان بود. مشارکت‌کنندگان با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ به‌گونه‌ای که پس از انجام مصاحبه با 21 نفر، داده جدیدی به دست نیامد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته گردآوری و براساس الگوی استراوس و کوربین، طی مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. اعتبار یافته‌ها نیز با استفاده از معیارهای اعتبارپذیری، اطمینان‌پذیری، تأییدپذیری و انتقال‌پذیری بررسی شد. تحلیل داده‌ها به استخراج 240 کد باز، 51 کد محوری و 18 کد انتخابی منجر شد. شرایط علّی شامل آگاهی و تعهد والدین، برنامه‌ریزی مشارکتی مدرسه و باور معلمان به تأثیرگذاری جمعی بود. پدیده محوری در قالب مشارکت یکپارچه و هم‌افزای مدرسه، خانواده و جامعه و تقویت سرمایه روان‌شناختی از طریق تعاملات مستمر اکوسیستمی شکل گرفت. فرهنگ همکاری، زیرساخت‌های ارتباطی و ارزش‌های مشارکتی به‌عنوان شرایط زمینه‌ای و سیاست‌های حمایتی، منابع مالی و آموزشی و ظرفیت‌های ارتباطی به‌عنوان شرایط مداخله‌گر شناسایی شدند. راهبردهای مدل شامل طراحی برنامه‌های آموزشی مشترک، ایجاد شبکه‌های محلی حمایت روانی‌ـ‌تربیتی و اجرای فعالیت‌های مشارکتی منظم بود. پیامدهای مدل نیز ارتقای امید، خودکارآمدی و تاب‌آوری، تقویت انسجام اجتماعی‌ـ‌آموزشی، توسعه هویت تحصیلی مثبت و افزایش انگیزش درونی دانش‌آموزان بود. ارتقای سرمایه روان‌شناختی دانش‌آموزان ابتدایی نیازمند مشارکتی ساختاریافته، مستمر و هم‌افزا میان مدرسه، خانواده و جامعه است. اجرای مدل پیشنهادی می‌تواند چارچوبی بومی برای سیاست‌گذاری آموزشی، طراحی مداخلات مشترک و تقویت محیط‌های تربیتی حمایت‌گر فراهم کند.