طراحی و اعتباریابی بسته آموزشی مهارت ذهنی‌سازی غنی‌شده با آموزه‌های اسلامی به شیوه فلسفه برای کودکان و نوجوانان - عظیم‌پور اردکان, زینب; فلاح, محمدحسین; دهقان منشادی, ماریه; دهقان منشادی, منصور (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه)
پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی بسته آموزشی مهارت ذهنی‌سازی غنی‌شده با آموزه‌های اسلامی به شیوه فلسفه برای کودکان و نوجوانان انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی توصیفی کلایزی انجام شد. جامعه پژوهش شامل خبرگان حوزه‌های ذهنی‌سازی، روان‌شناسی اسلامی، مبانی اسلامی تربیت و فلسفه برای کودکان و نوجوانان بود که از میان آنان، ۱۲ نفر با روش نمونه‌گیری هدفمند برای مرحله طراحی و پنج متخصص مستقل برای مرحله اعتباریابی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری، به‌صورت کلمه‌به‌کلمه پیاده‌سازی و در هفت مرحله کلایزی تحلیل شدند. پس از استخراج مضامین و تدوین چارچوب مفهومی، بسته آموزشی در قالب ۱۰ جلسه گروهی و مجموع ۹۰۰ دقیقه طراحی شد. روایی محتوایی بسته نیز با استفاده از نسبت روایی محتوایی و شاخص روایی محتوایی و بر اساس ارزیابی متخصصان بررسی شد. تحلیل داده‌های کیفی به استخراج ۱۳۴ کد اولیه، ۳۰ خوشه فرعی و پنج مضمون اصلی شامل «خودآگاهی و معنای زندگی شخصی»، «تنظیم هیجان و خودمراقبتی»، «ذهنی‌سازی در روابط بین‌فردی»، «ذهنی‌سازی اخلاقی» و «هویت معنوی–اجتماعی و جهت‌گیری آینده» منجر شد. بر مبنای این مضامین، محتوای بسته آموزشی در قالب داستان‌های محرک فلسفی، حلقه‌های گفت‌وگو، تمرین‌های ذهنی‌سازی، آموزه‌های اخلاقی و معنوی اسلامی و تکالیف خانگی سازمان‌دهی شد. ارزیابی متخصصان نشان داد تمامی ابعاد بسته، شامل تناسب محتوا با اهداف، ساختار و توالی جلسات، کفایت زمان، کفایت کلی و ارزیابی عمومی، از روایی مطلوب برخوردار بودند؛ به‌طوری‌که میانگین نسبت روایی محتوایی ۰٫۹۰ و میانگین شاخص روایی محتوایی ۰٫۹۵ به دست آمد. بسته آموزشی طراحی‌شده از انسجام مفهومی و روایی محتوایی مطلوبی برخوردار است و می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای بومی، فرهنگ‌محور و نظریه‌مبنا برای تقویت خودآگاهی، تنظیم هیجان، روابط بین‌فردی، هویت اخلاقی و معنوی و جهت‌گیری آینده نوجوانان در برنامه‌های مدرسه‌محور مورد استفاده قرار گیرد.