تبیین جامعه‌شناختی نقش ساختار شبکه‌های غیررسمی دانش‌آموزی در بازتولید نابرابری‌های آموزشی - رئیسی سید موسی (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه)
هدف این پژوهش تبیین نقش ساختار شبکه‌های غیررسمی دانش‌آموزی در بازتولید نابرابری‌های آموزشی در میان دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه شهر تهران است. این پژوهش با رویکرد ترکیبی (کمی–کیفی) انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه شهر تهران بود که ۴۲۰ نفر با روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای به‌عنوان نمونه کمی انتخاب شدند. داده‌های کمی با پرسشنامه محقق‌ساخته شامل مؤلفه‌های ساختار شبکه غیررسمی، سرمایه اجتماعی، دسترسی به منابع آموزشی غیررسمی، نابرابری آموزشی ادراک‌شده و عملکرد تحصیلی گردآوری گردید. برای بخش کیفی نیز ۲۸ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با دانش‌آموزان، معلمان و مشاوران آموزشی انجام شد. تحلیل داده‌های کمی با استفاده از آمار توصیفی، همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره و تحلیل داده‌های کیفی با روش تحلیل مضمون صورت گرفت. نتایج نشان داد ساختار شبکه‌های غیررسمی، سرمایه اجتماعی شبکه، دسترسی به منابع آموزشی غیررسمی و پایگاه اجتماعی–اقتصادی خانواده به‌طور معنادار نابرابری آموزشی را پیش‌بینی می‌کنند و این متغیرها در مجموع ۴۷ درصد از واریانس نابرابری آموزشی را تبیین نمودند. دسترسی به منابع آموزشی غیررسمی قوی‌ترین پیش‌بین نابرابری آموزشی بود. همچنین روابط شبکه‌ای قوی با عملکرد تحصیلی بالاتر و شبکه‌های ضعیف با افزایش تجربه نابرابری آموزشی همراه بودند. یافته‌ها نشان می‌دهد شبکه‌های غیررسمی دانش‌آموزی سازوکاری پنهان اما بسیار مؤثر در بازتولید نابرابری‌های آموزشی هستند و سیاست‌های آموزشی بدون توجه به این شبکه‌ها قادر به کاهش پایدار نابرابری نخواهند بود.