مولفه‌های برنامه درسی هوش مصنوعی در دوره ابتدایی آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران - مظاهری فروشانی الناز; سعادتمند زهره; قادری مصطفی (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه)
هدف این پژوهش شناسایی و تبیین مولفه‌های برنامه درسی هوش مصنوعی در دوره ابتدایی آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روش‌شناسی کیفی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد کلاسیک انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۵ نفر از متخصصان برنامه درسی آموزش‌های مجازی و فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ بودند که به شیوه نمونه‌گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. برای افزایش روایی و پایایی از بازبینی مشارکت‌کنندگان و روش انتقال‌پذیری استفاده شد. تحلیل داده‌ها منجر به استخراج یک مدل ده‌بُعدی برنامه درسی هوش مصنوعی شامل هدف، محتوا، فعالیت، ابزار، منابع، زمان‌بندی، محیط یادگیری، ارزشیابی، گروهبندی و منطق شد. این ابعاد در کنار یکدیگر چارچوبی منسجم، آینده‌نگر و نظام‌مند برای طراحی برنامه درسی دوره ابتدایی فراهم می‌آورند و نشان می‌دهند که آموزش هوش مصنوعی صرفاً محدود به مهارت‌های فنی نبوده، بلکه رشد همزمان ابعاد شناختی، مهارتی، اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی دانش‌آموزان را دنبال می‌کند. مدل ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی بومی و علمی برای طراحی، اجرا و ارزیابی برنامه درسی هوش مصنوعی در دوره ابتدایی به کار رود و مبنای تصمیم‌سازی سیاست‌گذاران آموزشی در توانمندسازی نسل آینده برای زیست مسئولانه در عصر فناوری‌های هوشمند قرار گیرد.