شناسایی ابعاد و شاخص‌های کلیدی برای ارزشیابی اثربخشی یادگیری ترکیبی در سازمان‌ها - تقی پور مهسا; شمس غلامرضا (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه)
هدف این پژوهش شناسایی و تبیین ابعاد و شاخص‌های مؤثر بر ارزشیابی اثربخشی دوره‌های یادگیری ترکیبی در محیط‌های آموزشی سازمانی است. پژوهش حاضر کاربردی و با رویکرد کیفی از نوع مرور نظام‌مند آمیخته انجام شد. اسناد علمی مرتبط با ارزشیابی اثربخشی یادگیری ترکیبی بر اساس چارچوب PRISMA و در بازه زمانی 2000 تا 2025 از پایگاه‌های Scopus و Web of Science استخراج گردید. از میان 2606 مقاله شناسایی‌شده، پس از غربالگری و اعمال معیارهای ورود و خروج، 52 مطالعه واجد شرایط برای تحلیل نهایی انتخاب شد. داده‌ها با استفاده از راهبرد سنتز مضمون تحلیل شدند و پایایی تحلیل از طریق کدگذاری مستقل و محاسبه ضریب کاپای کوهن (بیش از 0.80) تأیید گردید. یافته‌ها نشان دادند که اثربخشی یادگیری ترکیبی در سازمان‌ها ماهیتی چندبعدی دارد و در قالب هفت بعد اصلی شامل سازمان، محیط یادگیری، طراحی آموزشی، محتوا، یادگیرنده، مدرس و ارزشیابی قابل تبیین است. در مجموع 78 شاخص معتبر شناسایی شد که تعامل نظام‌مند این ابعاد نقش تعیین‌کننده‌ای در تحقق اثربخشی دوره‌های یادگیری ترکیبی ایفا می‌کند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که ارزشیابی اثربخشی یادگیری ترکیبی نیازمند رویکردی جامع، سیستمی و فراتر از شاخص‌های سنتی ارزشیابی آموزشی است و چارچوب استخراج‌شده می‌تواند مبنایی معتبر برای بهبود کیفیت آموزش‌های سازمانی باشد.