واکاوی شیوه‌های ارتقای هویت دینی و ملی دانشجویان: از بازشناسی مبانی نظری تا آموزش مؤلفه‌های هویت‌ساز در آموزش عالی ایران - اسلامی محمدعلی (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه)
هدف این پژوهش تبیین رابطه دوسویه هویت دینی و ملی و شناسایی مؤلفه‌های کلیدی هویت‌ساز با تمرکز بر کاربست آن‌ها در نظام آموزش عالی ایران است. این مطالعه با رویکرد کیفی و به‌کارگیری روش تحلیلی-اسنادی انجام شد. داده‌ها از طریق جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های علمی داخلی و بین‌المللی گردآوری گردید و پس از غربالگری، 60 مقاله و 20 کتاب تخصصی انتخاب شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی قیاسی صورت گرفت که شامل استخراج مقوله‌ها، طبقه‌بندی مفاهیم و سنتز یافته‌ها برای ارائه یک چارچوب مفهومی منسجم بود. نتایج نشان داد که هویت دینی و ملی در بستر جامعه ایران رابطه‌ای هم‌افزا و تکاملی دارند. تحلیل‌ها منجر به استخراج یازده مؤلفه هویت‌ساز شامل علوم انسانی هویت‌مدار، تربیت دینی فعال، تفکر منطقی و فلسفی، تقویت ابعاد شناختی و عاطفی، الگوسازی، و پیوند با منابع معنابخش شد. همچنین مشخص گردید که تقویت هر یک از این مؤلفه‌ها به‌طور معناداری به انسجام هویتی، افزایش تعلق اجتماعی و ارتقای سلامت روان دانشجویان منجر می‌شود. یافته‌ها حاکی از آن است که تقویت همزمان ابعاد دینی و ملی هویت از طریق یک رویکرد یکپارچه در آموزش عالی، می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری نسلی هویت‌مدار، کنشگر و مقاوم در برابر چالش‌های فرهنگی جهانی باشد.