طراحی الگوی رهبری اثربخش در سازمان‌های دیجیتالمحور بر اساس یافته‌های تحلیل مضمون - نصیری موصلو مرضیه; طبرسا غلامعلی (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه)
هدف این پژوهش طراحی الگوی رهبری اثربخش در سازمان‌های دیجیتالمحور با تأکید بر تبیین ابعاد، مؤلفه‌ها و تعاملات رهبری دیجیتال در بستر تحول فناورانه است. این پژوهش با رویکرد کیفی و بر مبنای فلسفه تفسیری انجام شد. از روش تحلیل مضمون به‌منظور شناسایی الگوهای مفهومی و رفتاری استفاده گردید. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۸ مدیر و کارآفرین فعال در استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای دیجیتال شهر تهران گردآوری شد. انتخاب مشارکت‌کنندگان به‌صورت هدفمند و با رعایت اصل اشباع نظری انجام گرفت. داده‌های حاصل در شش گام براساس الگوی براون و کلارک کدگذاری و تحلیل شدند تا مضامین پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر استخراج شود. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی چهار مضمون سازمان‌دهنده اصلی شد: ۱) رهبری تحول‌گرا در بستر دیجیتال، شامل استفاده روزمره از ابزارهای دیجیتال، یادگیری مستمر، و مدیریت مقاومت در برابر تغییر؛ ۲) چابکی و انعطاف‌پذیری در زیست‌بوم نوآور، شامل تصمیم‌گیری سریع، انطباق با تغییرات بازار و تخصیص منابع محدود؛ ۳) ارتباطات اثربخش در عصر دیجیتال، شامل شفافیت اطلاعات، مشارکت فعال اعضا و استفاده از پلتفرم‌های ارتباطی؛ و ۴) توانمندسازی و بلوغ دیجیتال کارکنان، شامل ایجاد فرهنگ یادگیرنده، مهارت‌های دیجیتال و تقویت فرهنگ سازمانی دیجیتال‌محور. در سطح بالاتر، مضمون فراگیر «رهبری دیجیتال یکپارچه» شکل گرفت که هم‌زمان بر ابعاد فناورانه و انسانی رهبری تأکید دارد. یافته‌ها نشان داد رهبری اثربخش در سازمان‌های دیجیتال مستلزم ترکیب توانمندی‌های فناورانه، شایستگی‌های انسانی و نگرش تحول‌گرا است. رهبران دیجیتال باید ضمن بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، بر توسعه سرمایه انسانی، ایجاد فرهنگ یادگیری و نوآوری، مدیریت تغییر و تصمیم‌گیری سریع در شرایط عدم قطعیت تمرکز کنند. مدل پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان چارچوب عملی برای مدیران و سیاست‌گذاران در مسیر دستیابی به مزیت رقابتی پایدار در عصر دیجیتال به‌کار رود.