طراحی و اعتبار یابی مقیاس‌های ارزشیابی برنامه‌های درسی دانشجویان کارشناسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان - ایران نژاد منیژه; ماشین چی علی اصغر; رنجبر مختار (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه, 2025)
پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبار یابی مقیاس‌های ارزشیابی برنامه‌های درسی دانشجویان کارشناسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان انجام شده است. روش پژوهش برحسبه هدف، کاربردی برحسب نوع داده، آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی، برحسب زمان گرداوری داده، مقطعی و برحسب روش گرداوری داده‌ها و یا ماهیت و روش پژوهش، توصیفی پیمایشی بود. جامعۀ آماری در بخش کیفی پژوهش، شامل خبرگان بودند که بر اساس نمونه گیری هدفمند، 20 نفر انتخاب شدند. برای انتخاب خبرگان از فن دلفی فازی استفاده شد. جامعۀ آماری پژوهش در بخش کمی، شامل تمام معلمان متوسطه استان هرمزگان که مشغول به کار در کل معلمان متوسطه استان هرمزگان به تعداد 450 نفر بودند که بر اساس فرمول کوکران و نوع نمونه گیری طبقه‌ای و خوشه ای، 360 نفر انتخاب شدند. از تکنیک دلفی و پرسشنامه سنجش برازش مدل استفاده شد. روایی و پایایی در بخش کیفی، با استفاده از معیارهای کیفیت(موثق بودن) سنجیده شد و مورد تایید قرار گرفت. د ربخش کمی نیز از روایی صوری، محتوی و سازه برای سنجش روایی استفاده شد و برای پایایی از آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی استفاده گشت که همگی مورد تایید قرار گرفتند. روش تجزیه و تحلیل داده در پژوهش حاضر و در بخش کیفی، تکنیک دلفی بود. در بخش کمی نیز، از روش همبستگی پیرسون با نرم افزار Spss-V23 و مدل سازی معادلات ساختاری (تحلیل عاملی تأییدی) و با استفاده از بارهای عاملی برای هریک از شاخص‌های مؤلفه‌ها و همین طور مؤلفه‌ها توسط نرم افزار Lisrel-V8.8 استفاده شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان دادند که مولفه‌های الگوی مقیاس‌های ارزشیابی برنامه‌های درسی دانشجویان کارشناسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان در 5 بعد و 16 مولفه ، شامل، ابعاد منطق و اهداف (3 مولفه)، محتوا و فعالیت‌های یادگیری (3 مولفه)، نقش معلم و موادومنابع (4 مولفه)، گروه بندی و سنجش وارزشیابی (3 مولفه)، مکان و زمان (3 مولفه) بود. همچنین، با توجه به اختلاف میانگین‌ها که مقادیری مثبت هستند، چنین استنباط شد که وضعیت مولفه‌ها کلاً در حالت مطلوب اما کمی بالاتر از میانگین بودند. علاوه بر این، نتایج اعتبار بخشی مدل نشان داد که تطبیق، قابلیت فهم بودن، قابلیت تعمیم، قابلیت کنترل مدل از نظر متخصصان دارای اعتبار است و با اطمینان 99 درصد مورد تائید قرار گرفته است. در نهایت بر اساس رویکردهای کمی و کیفی، مدل نهایی ارائه شد.