تدوین الگوی رهبری معنوی مدیران دانشگاهی - حبیب اله موسوی فاطمه; حسن مرادی نرگس; ابوالقاسمی محمود; قهرمانی محمد (نشریه پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه)
هدف پژوهش حاضر شناسایی، تأیید و اولویت‌بندی مؤلفه‌های رهبری معنوی در میان مدیران دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران به منظور تدوین الگویی کاربردی برای مدیریت دانشگاهی بود. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی ـ کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی ـ کمی بود. در مرحله نخست، مؤلفه‌های رهبری معنوی از طریق مرور ادبیات و تحلیل محتوای کیفی استخراج شد و سپس توسط گروهی ۳۰ نفری از مدیران و استادان دانشگاهی به عنوان خبرگان مورد بررسی قرار گرفت. جامعه آماری شامل مدیران عالی، میانی و اجرایی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران بود. نمونه پژوهش با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای از واحدهای شمال، جنوب، شرق، غرب، مرکز و علوم و تحقیقات انتخاب شد. بر اساس فرمول کوکران، حجم نمونه ۱۴۸ نفر تعیین گردید؛ برای افزایش نرخ بازگشت، ۱۸۰ پرسشنامه توزیع شد و در نهایت ۱۵۰ پرسشنامه قابل تحلیل گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان داد که از میان ۵۳ مؤلفه اولیه، ۳۵ مؤلفه رهبری معنوی در پنج بعد ظرفیت‌های شناختی، ظرفیت‌های اجتماعی، ویژگی‌های شخصیتی، ویژگی‌های رفتاری و سایر ویژگی‌ها تأیید شدند. مقادیر آماره t برای تمام روابط مدل بیش از ۱.۹۶ بود که نشان‌دهنده معناداری روابط بود. بارهای عاملی استانداردشده نشان دادند که سایر ویژگی‌ها با ضریب ۰.۸۸ قوی‌ترین رابطه را با رهبری معنوی مدیران دانشگاهی داشتند و پس از آن ویژگی‌های رفتاری با ضریب ۰.۸۳، ظرفیت‌های اجتماعی با ضریب ۰.۷۲، ویژگی‌های شخصیتی با ضریب ۰.۶۷ و ظرفیت‌های شناختی با ضریب ۰.۴۴ قرار گرفتند. شاخص‌های برازش نیز برازش قابل قبول مدل را تأیید کردند. بر اساس یافته‌ها، رهبری معنوی مدیران دانشگاهی سازه‌ای چندبعدی است که ترکیبی از ظرفیت‌های شناختی، اجتماعی، شخصیتی، رفتاری و زمینه‌ای را دربرمی‌گیرد و می‌تواند مبنایی برای طراحی برنامه‌های توسعه و توانمندسازی مدیران دانشگاهی قرار گیرد.